LOGO
Strona startowa
Koronka koniakowska na prestiżowej liście PDF Drukuj
Ocena użytkowników: / 0
SłabyŚwietny 
piątek, 30 czerwca 2017 12:56

 

Koronka koniakowska została wpisana na krajową lista niematerialnego dziedzictwa kulturowego – poinformował nas Narodowy Instytut Dziedzictwa w Warszawie. Jest to lista chronionego, niematerialnego dziedzictwa kulturowego danego kraju. Obowiązek ochrony i inwentaryzacji dziedzictwa niematerialnego nałożyła Konwencja UNESCO w sprawie ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego, sporządzona w Paryżu w 2003 roku.

 

 

Konwencja została ratyfikowana przez Polskę w 2011 roku. Na listę trafiło już kilkanaście dóbr dziedzictwa niematerialnego: rusznikarstwo artystyczne i historyczne – wyroby według tradycyjnej szkoły cieszyńskiej, szopkarstwo krakowskie, Pochód Lajkonika, flisackie tradycje w Ulanowie, procesja Bożego Ciała w Łowiczu, język esperanto jako nośnik kultury esperanckiej, umiejętność wytwarzania instrumentu i praktyka gry na kozie (dudach podhalańskich), hafciarstwo kaszubskie szkoły żukowskiej, sokolnictwo – żywa tradycja, polskie tańce narodowe – polonez, mazur, kujawiak, oberek, krakowiak, uroczystości odpustowe ku czci św. Rocha z obrzędem błogosławieństwa zwierząt w  Mikstacie, tradycyjna technika ludwisarska stosowana w ludwisarni Felczyńskich w  Taciszowie, przywołówki dyngusowe w Szymborzu, gwara warmińska jako nośnik tradycji ustnych, zabawkarstwo żywiecko – suskie, bartnictwo i perebory – nadbużańskie tradycje tkackie. Koronka koniakowska jest drugim elementem z województwa śląskiego (po rusznikarstwie cieszyńskim) wpisanym na krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego.

 

Irena Kontny, historyk sztuki z Regionalnego Instytutu Kultury prezentuje największą koronkę świata

 

Koronki od ponad 100 lat wytwarzają kobiety w Koniakowie. Tradycja heklowania przechodzi z pokolenia na pokolenie i jest wciąż żywa.  Koronki są wykonywane z białych lub kremowych nici bawełnianych, koronkarki wykorzystują motywy przyrodnicze i ornamenty roślinne. Są one komponowane koliście lub gwieździście.  Koronki są produktem unikatowym – powstają bez żadnego szablonu czy wzornika, wiele zależy od wyobraźni wykonawczyń.

Jak podano na www.koronkakoniakowska.pl  „Według najnowszych badań i prób zanalizowania różnych źródeł archiwalnych, które poczyniła mgr Małgorzata Kiereś w trakcie zbierania materiałów do książki Historia koronki koniakowskiej, której jest autorką i która została wydana przez Gminny Ośrodek Kultury w Istebnej w 2011 roku dowodzi, że najprawdopodobniej pierwszą koronczarką była Zuzanna Wałach (ur. 1892/93 – zm. 1945 r.), która wyszła za mąż za ówczesnego Fojta Koniakowa Golika. Zaraz po przeprowadzce do chałupy męża udekorowała ją całą pięknymi serwetkami, co bardzo spodobało się Fojtowi i namówił żonę, by zapraszała sąsiadki w długie zimowe wieczory i uczyła je szydełkowania. W Koniakowie tą technikę nazywa się gwarowo heklowaniem, a szydełko to heknadla, natomiast same serwetki to tzw. Rozie. Natomiast gdzie ona sama nauczyła się heklowania istnieją dwa przypuszczenia. Pierwsze, to, iż umiejętność tą posiadła będąc na służbie w Goleszowie, jak podaje jej siostra w 1994 r. Elżbieta Michałek. Natomiast syn Elżbiety Antoni Michałek twierdzi, iż szydełkowania Zuzka nauczyła się od swojej mamy Jadwigi Gorzołki z Istebnej, a Goleszowie dodatkowo poznała inne techniki, które rozwinęły jej umiejętności. Historia ta przypada na lata 1900, więc koronka koniakowska rozwija się faktycznie ponad 100 lat.

Podaje się również, że koronka koniakowska rozpoczęła się od czepców, czyli elementu stroju góralskiego kobiety zamężnej. Potwierdzają temu źródła sekcji etnograficzno – muzealnej przy Państwowym Gimnazjum Matematyczno – Przyrodniczym w Cieszynie, gdzie znajdujemy zapisy „koronka z roku 1883, Istebna i czepek 1882 Koniaków”.

 

Koronka koniakowska ma już co najmniej czterdzieści kilka lat, korzysta z niej drugie pokolenie; nadal wygląda jak nowa

 

Koronki koniakowskie można zobaczyć w kilku miejscach: w Gminnym Ośrodku Kultury w Istebnej, w Muzeum Koronki - Izbie Pamięci Marii Gwarek w Koniakowie, Chacie „Na Szańcach” w Koniakowie, w Izbie Twórczości Rodziny Kubaszczyk – Kamieniarz w Koniakowie, w „Galerii Kukuczka”, Salonie Sztuki - Domu Trzech Narodów w Istebnej – Jasnowicach.

W Gminnym Ośrodku Kultury w Istebnej wystawiona jest największa koniakowska koronka świata, która została wpisana do „Księgi rekordów Guinnessa”. Jest dziełem pięciu koronkarek z Koniakowa, ma 5 metrów średnicy, waży 5 kg, składa się 8 tysięcy elementów i 50 km nici, powstawała 5 miesięcy. Pracowały nad nią: Marta Haratyk, Danuta Krasowska, Renata Krasowska, Mariola Legierska oraz Urszula Rybka.

Bożena Ferdyn - Janik

zdjęcia: Ewa Caban, BFJ 

 

Zabytek dnia

500 LAT REFORMACJI

Gościmy

Naszą witrynę przegląda teraz 164 gości 
scdk

Regionalny Instytut Kultury w Katowicach
Dział Centrum Dziedzictwa
40-057 Katowice ul. Teatralna 4
tel./fax +48 32 251 75 63
sekretariat@rik.katowice.pl
logorik spe bip