LOGO
Strona startowa Etnografia Ginące zawody - pantoflarz
Ginące zawody - pantoflarz PDF Drukuj
Ocena użytkowników: / 1
SłabyŚwietny 
czwartek, 14 stycznia 2016 09:14

Zawód – pantoflarz?!

Chodak, trep, pantofel (po śląsku pyntofel) – to nazwy określające popularne dawniej, prymitywne obuwie składające się z drewnianej podeszwy i skórzanego noska. Pełne buty na skórzanej podeszwie były towarem luksusowym i w niezamożnych rodzinach na co dzień chodziło boso lub właśnie w trepach. Współcześnie chodaki możemy kupić w sklepach, jednak nie przypominają one tych tradycyjnych. Dawniej struganiem drewnianych podeszw zajmowali się dorywczo stolarze lub rzemieślnicy, nazywani pantoflarzami.

Czy istnieją jeszcze prawdziwi pyntoflorze?

Oto kilka wspomnień mieszkańców Rudy Śląskiej na temat pyntofli i pyntoflorzów:

"W Kochłowicach pyntoflorz mieszkał naprzeciwko lodziarni [ul. Piłsudskiego - przyp. MP], w domkach na górze. Miał na nazwisko chyba Wilkoszyński. Pyntofle miały kwadratowe noski.
W zimie [1942 r. – przyp. MP] nie miałam innych butów, więc poszłam do szkoły w skarpetach wełnianych zrobionych przez [...] mamę i pyntoflach. Była gołoledź. Nauczycielka posłała mnie po mleko. Szłam całą drogę trzymając się płotu, ponieważ się ślizgałam. Potem [...] mama znalazła dla mnie na strychu stare skórzane, wysokie sznurowane szczewiki [buty - przyp. MP]."

J.K. ur. 1935 r.

 

"Kiedy gospodarz ścinał topolę, a potrzebował trochę grosza, drewno sprzedawał pytoflorzowi, który robił z drewna topolowego pyntofle.

W każdej miejscowości byli pyntoflorze. Najlepsi potrafili tak wystrugać podeszwy, żeby były wygodne [dołek w okolicach śródstopia – przyp. MP]. Podeszwy były grube i chodziło się w nich aż do zdarcia, kiedy były cienkie i się przecierały.

Pierwotnie całe palce były przykryte skórą. Po wojnie robiło się tańsze pynfotle, które miały przybity pasek taśmy i odsłaniały czubek stopy.
Żeby zrobić szlyjzuchy [łyżwy] odłamywało się uszy z wiadra i wbijało je w podeszwę. Jeśli ktoś miał wprawę, np. dorosły, potrafił to robić dobrze. Dzieci często wbijały to nieumiejętnie, przez co podeszwa pyntofla łamała się."

J.W. ur. 1953 r.

 

Pyntofle u dalszych i bliższych sąsiadów:

Przykład z daleka – w Kwidzynie (woj. pomorskie) taki chodak znaleziono pod podłogą podczas remontu szkoły z 1907 r. – prawdopodobnie jeden z robotników zgubił go lub porzucił podczas kładzenia podłogi w klasie.

za: http://www.sp2.kwidzyn.pl/historia/ciekawostki.html, dostęp 14.01.2016 r.

 

 

 

 

 

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a2/Josef_Douba_Heimkehr.jpg/320px-Josef_Douba_Heimkehr.jpg

Powrót do domu - obraz Josefa Douby (ur. 1866 r. czeski malarz, twórca m.in. scen rodzajowych z Ziemi Chodzkiej - pogranicza Czech i Bawarii)

za: https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Josef_Douba#/media/File:Josef_Douba_Heimkehr.jpg, dostęp 14.01.2016 r.

 

 

 

 

Zdjęcia czarno-białe zostały wykonane w Rudzie Śląskiej-Kochłowicach ok. 1942 r. Pochodzą ze zbiorów rodzinnych autorki.

Małgorzata Pietrzak

 

Zabytek dnia

WPOnZ - POBIERZ ANKIETY

500 LAT REFORMACJI

Gościmy

Naszą witrynę przegląda teraz 120 gości 
scdk

Regionalny Instytut Kultury w Katowicach
Dział Centrum Dziedzictwa
40-057 Katowice ul. Teatralna 4
tel./fax +48 32 251 75 63
sekretariat@rik.katowice.pl
logorik spe bip